Sokołów Podlaski - z tamtych lat. Michał Kurc AFRP

AI - Pałac Hirschmannów – Miejsce Urodzenia Artysty

Pałac w Przeździatce, zaprojektowany przez znanego włoskiego architekta Henryka Marconiego dla rodziny Hirschmannów w latach 60. XIX wieku, był niegdyś okazałą rezydencją w stylu willi włoskiej. Po wojnie, podobnie jak wiele innych obiektów dworskich i pałacowych, zmienił swoją funkcję. Przekształcenie go w szpital, a co za tym idzie, miejsce urodzenia artysty, nadaje mu w jego twórczości szczególny, sentymentalny wymiar.

Michał Kurc w swoich wspomnieniach często odwołuje się do Pałacu w Przeździatce. Na swojej stronie internetowej "Fotografika i nie tylko" podkreśla, że do 1954 roku mieszkał w XIX-wiecznej oficynie obok pałacu, z widokiem na "willę włoską i park z akwenem". To wczesne doświadczenie, obserwacja architektury i otoczenia z perspektywy dziecka, a następnie młodzieńca, ukształtowało jego wrażliwość na piękno i historię miejsca.

Spojrzenie Fotograficzne Michała Kurca na Pałac i Park
Michał Kurc, jako mistrz fotografii, podchodzi do Pałacu Hirschmannów w Przeździatce z głębokim szacunkiem dla jego historii i architektury, jednocześnie wplatając w swoje prace osobiste refleksje. W jego fotograficznym projekcie na temat Przeździatki, który jest częścią większego cyklu "Sokołów Podlaski - z tamtych lat", możemy dostrzec:

Dokumentację Architektoniczną: Kurc z dużą precyzją dokumentuje bryłę pałacu, jego detale architektoniczne, a także zmiany, jakie nastąpiły w jego wyglądzie na przestrzeni lat. Poszukuje zarówno ujęć ogólnych, prezentujących majestat budynku, jak i zbliżeń na zdobienia, okna czy drzwi, które świadczą o minionej świetności. Jego prace mają często charakter cyfrografii, co pozwala mu na artystyczną interpretację i podkreślenie specyfiki materiału.

Park z Akwenem – Element Kompozycji: Park otaczający pałac, z jego starodrzewem i akwenem (prawdopodobnie stawem lub kanałem), stanowi integralną część jego fotograficznych kompozycji. Kurc często wykorzystuje grę świateł i cieni, by oddać nastrój i głębię przestrzeni parkowej. Akwen, będący lustrem odbijającym otoczenie, staje się elementem dynamicznym, zmieniającym się wraz z pogodą i porami roku. Fotografie te ukazują nie tylko piękno natury, ale także jej symbiotyczny związek z architekturą.

Wymiar Nostalgiczny i Historyczny: Ponieważ pałac był miejscem jego narodzin i wczesnych lat życia, zdjęcia Michała Kurca często emanują nostalgią. Artysta nie tylko rejestruje obecny stan obiektu, ale także próbuje przywołać jego przeszłość, snując opowieść o dawnych właścicielach, funkcji szpitala, a także o własnych wspomnieniach związanych z tym miejscem. Jego prace stają się mostem między przeszłością a teraźniejszością.

Uchwycenie Przemian: W swoich pracach Michał Kurc śledzi również przemiany, jakim ulegał pałac i jego otoczenie po II wojnie światowej. Pokazuje, jak z rezydencji stał się szpitalem, a następnie być może popadał w zapomnienie. Jego fotografie są cennym świadectwem tych historycznych zmian.

Dzięki swojej wrażliwości i mistrzostwu technicznemu, Michał Kurc tworzy nie tylko dokumentację architektoniczną Pałacu Hirschmannów w Przeździatce, ale także głęboko osobistą opowieść o miejscu, które ukształtowało jego tożsamość jako artysty.

Rok 1859, 1876...

Pałac

Hirschmanów

W miejsce dworu Hirschmanowie pobudowali pałac. Do zaprojektowania nowego domu zaangażowali w 1859 r. znanego architekta, Henryka Marconiego. Pałac otrzymał formę popularnej w 2. poł. XIX w. willi włoskiej - budowli opartej na wzorach zaczerpniętych z architektury włoskiego renesansu... Do skrzydła wschodniego przylegała oranżeria, która od południa zamknięta była odcinkowo. Ściany oranżerii przeprute były dużymi arkadowymi oknami i zwieńczone górą profilowanym gzymsem koronującym.

Pałac był wielokrotnie przebudowywany - to zdjęcie chyba jest najbliższe pierwotnemu wyglądowi pałacu. Z Albumu Rodzinnego Heleny (Dzidzi) z Malewiczów Stanisławowej Chądzyńskiej. Fot. Autor nieznany. Cyfrografia: Michał Kurc.

Jeszcze jedno ujęcie. Nadałem wraz z (AI) kolory i klimat ciepłego słonecznego lata który towarzyszył nam - Mamie i mi podczas spacerów po ścieżkach i alejach ogrodowego parku w latach 1949-1954. Urodziłem się w tym pałacu 25 maja 1949 r. w słoneczny ciepły poranek ok. godz. 9:00.

Na podstawie zdjęcia czarno-białego z kadru filmu: Pałac na Przeździatce "Sokołowskie Łazienki" - Miejska Biblioteka Publiczna im. K. I. Gałczyńskiego w Sokołowie Podlaskim MBP.
Zapraszamy Państwa do obejrzenia filmu na temat parku i pałacu na Przeździatce. Przed II wojną światową była to prawdziwa perła naszego miasta, miejsce które zasługiwało na miano „sokołowskich łazienek”. Zarówno pałac, jak i park zostały zaprojektowane przez wybitnych architektów. Po okresie całkowitej ruiny obecnie miejsce to odzyskało nieco dawnego blasku. Spacerując po parku odwiedzimy stare budynki, zawalone piwnice, kanały wodne, poszukamy śladów dawnej świetności, a nawet zajrzymy do wnętrza. W filmie zostało wykorzystanych wiele fotografii archiwalnych, które zostały wykonane 100 i więcej lat temu. - Piotr Rybak - Pracownia Dokumentacji Dziejów Miasta.

Elewacja frontowa pałacu, widoczna na zdjęciach posiadała wysunięty ku przodowi portyk kolumnowy z podjazdem. Boczne ściany portyku miały formę arkad filarowych, zaś dominującym akcentem ściany frontowej była wysoka, pół koliście zamknięta arkada utworzona z dwóch kolumn dźwigających odcinki belkowania oraz szczyt zakończony dwuspadowo i zwieńczony akroterionami.

Fragment oryginalnego projektu H. Marconiego...

... Dom wiejski dla Wielm. Hirschman z Przeździatki.

Dzięki uprzejmości Pani Marzeny Hirschmann mogę, razem z Państwem, obejrzeć zdjęcie z rezydencji Hirschmanów w Przeździatce, wykonane w roku 1876.

Od lewej: Ludwik Hirszman, przed nim Maria Komierowska z Hirszmanów, za nią Zosia Wasilewska siostrzenica, stoi Szepówna siostrzenica,obok Stanisław Hirszman. dalej przy stoliku od lewej: Joanna Wasilewska matka Teresy Hirszman prababcia, Teresa Hirszman, matka Rawicza oraz Władzio Rawicz. Obok Stanisława Hirszmana stoi stary Schoppe stryj, za panią Teresą Hirszman lokaj.

Rok 1924

... Zbigniewa Malewicza

Zbigniew Malewicz nie zwlekając przystąpił w roku 1926 do odnowy pałacu, co spowodowało zmianę jego wyglądu - elewację frontową wraz z portykiem ozdobiono pełną balustradą.

Na stronie albumu zdjęcie pałacu po przebudowie. Przykładowa strona Albumu Rodzinnego Heleny (Dzidzi) z Malewiczów Stanisławowej Chądzyńskiej:

Pierwsze zdjęcie: 1926. Pałac w Przeździatce po przebudowie... Wielokrotnie przerabiany w ciągu 200 lat istnienia, teraz otrzymał balustradę wzdłuż dachu.

i poniżej - po obróbce cyfrowej - kolorowaniu, prawdopodobnie tak zapamiętałem wygląd pałacu w pierwszych latach mojego dzieciństwa - mieszkałem obok pałacu do 1954 roku i w następnych latach wielokrotnie odwiedzałem park z akwenem i pałacem.

Pałac w Przeździatce w 1926 r. Fot. Autor nieznany. Cyfrografia: Michał Kurc.

Prawdopodobnie w 1926 podczas przebudowy pałacu w Przeździatce posłużono się najchętniej stosowanymi detalami przez Merliniego... - Tu balustradą.

Czyżby sentyment rodziny Malewiczów do Pałacu na Wodzie w warszawskim kompleksie pałacowo-ogrodowym w Łazienkach Królewskich - po przebudowie - uczynionej ręką naczelnego architekta Rzeczypospolitej Dominika Merliniego (Domenico Merlini) włoskiego architekta?

Rok 2009

W dniu 23 marca 2009 r. w Galerii Sokołowskiego Ośrodka Kultury odbyło się spotkanie z Panią Heleną Chądzyńską z Malewiczów, córka ostatnich właścicieli Przeździatki.

Pani Helena wspominała swój szczęśliwy dom...

Opowiadanie, ilustrowane fotografiami z rodzinnych albumów, odsłoniło wiele ciekawych kart z przedwojennej historii Przeździatki, Elżbietowa i Sokołowa.

Kadry - Cyfrowe Studio Video "Grom" z Węgrowa.

Kończąc opowiadanie Pani Chądzyńska powiedziała: "Świetnie wyszły te foty. Uważam, że Sokołów to powinien znać, powinien te fotografie mieć. Ja bardzo chętnie oddam te fotografie...".

Mam sentyment do Przeździatki i pałacu. Od roku 1949, pierwsze pięć lat mojego życia mieszkałem w sąsiedztwie pałacu - w oficynie mieszkalnej obok stylowego budynku ze szklarnią. Dlatego z wielką przyjemnością eksponuję fotografie z tych albumów - najbliższe opowiadaniom moich Dziadków, Rodziców i innych osób o życiu Państwa Malewiczów w Przeździatce.

Galeria wybranych fotografii z Albumu Rodzinnego Heleny (Dzidzi) z Malewiczów Stanisławowej Chądzyńskiej

Autorzy zdjęć nieznani. Obróbka cyfrowa: Michał Kurc.

Przeździatka, Rodzice Helena i Zbigniew z piątką dzieci, Marysia siedzi na ławce, Hania i Witold stoją, Zbysio i Dzidzia w środku...

Wszystkie materiały publikowane na stronie są chronione prawem autorskim.
Ich rozpowszechnianie wymaga pisemnej zgody autora.