Sokołów Podlaski - z tamtych lat




Przeździatka w fotograficznym projekcie Michała Kurc

Michał Kurc, artysta fotografik ściśle związany z Sokołowem Podlaskim i jego okolicami, w swoim bogatym dorobku ma również cykl poświęcony Przeździatce, miejscowości położonej niedaleko Sokołowa. Ten projekt jest częścią jego szerszych działań dokumentujących "małą ojczyznę", obejmujących zarówno Sokołów Podlaski, jak i urokliwe zakątki regionu.

Przeździatka w Obiektywie Michała Kurca
Przeździatka, choć nie jest tak rozległa jak Sokołów Podlaski, stanowi dla Michała Kurca ważny punkt odniesienia w jego twórczości. Jego fotografie z Przeździatki często koncentrują się na uchwyceniu sielskiego krajobrazu, wiejskiej architektury i ulotnych momentów z życia mieszkańców. Artysta z niezwykłą wrażliwością podchodzi do tematu, potrafiąc dostrzec piękno w prostocie i codzienności.

W swoich pracach z Przeździatki Michał Kurc często ukazuje:
Pejzaże wiejskie: Pola, łąki, leśne zakątki, rzeka, czy zmieniające się pory roku. Jego zdjęcia oddają charakterystyczny dla Podlasia klimat, z rozległymi przestrzeniami i spokojem.
Architekturę: Stare chałupy, kapliczki, zabudowania gospodarcze. Kurc dokumentuje zanikające elementy wiejskiego krajobrazu, często z nutą nostalgii.
Życie codzienne: Choć rzadziej niż portrety, w jego dorobku można znaleźć sceny z życia mieszkańców, pracujących na roli czy odpoczywających.


Michał Kurc wykorzystuje fotografię nie tylko jako narzędzie do dokumentacji, ale także jako środek do interpretacji i budowania nastroju. Jego zdjęcia z Przeździatki często emanują spokojem i refleksją, co jest charakterystyczne dla jego stylu. Widoczne jest w nich zamiłowanie do tradycji i lokalnego dziedzictwa.

Kontekst Twórczości Michała Kurca
Projekt dotyczący Przeździatki doskonale wpisuje się w ogólną filozofię twórczą Michała Kurca, która opiera się na głębokim związku z miejscem pochodzenia. Artysta wielokrotnie podkreślał, jak ważne są dla niego korzenie i "mała ojczyzna". Przeździatka, jako bliska Sokołowowi Podlaskiemu, staje się naturalnym rozszerzeniem tego tematu.

Michał Kurc często prezentuje swoje prace w formie wystaw, zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych, a także publikuje je na swojej stronie internetowej. Dzięki temu jego fotografie z Przeździatki są dostępne dla szerokiego grona odbiorców, którzy mogą podziwiać piękno i historyczny wymiar tego urokliwego zakątka Podlasia. (ai)


 Zdjęcie wykonałem z ul. Lipowej w 1968 r. Cyfrografia: Michał Kurc.

 

Przeździatka

 

...  dawny majątek ziemski, a obecnie dzielnica Sokołowa Podlaskiego, skrywa bogatą historię sięgającą XV wieku. Pałac, w którym Pan przyszedł na świat, oraz XIX-wieczna oficyna (zbudowana z czerwonej cegły w 1865 roku) stanowią kluczowe elementy zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego.
Oto najważniejsze fakty i historyczne etapy rozwoju tego wyjątkowego miejsca:

Kalendarium historyczne majątku

• XV wiek (Początki): Włości sokołowskie, w tym folwark Przeździatka, zostały nadane w 1415 roku Mikołajowi Sepieńskiemu przez wielkiego księcia litewskiego Witolda.
• Wiek XVIII (Czas Ogińskich): Majątek przeszedł w ręce rodu Ogińskich. Ignacy Ogiński wzniósł tu pierwszy, modrzewiowy dwór oraz założył otaczający go ogród. W 1793 roku w gościnie u kompozytora Michała Kleofasa Ogińskiego przebywał król Stanisław August Poniatowski.
• Wiek XIX (Willa włoska Marconiego): Po okresie zarządzania przez rodzinę Kobylińskich, w 1843 roku majątek zakupiła Elżbieta Hirschmann. Hirschmannowie zatrudnili słynnego architekta Henryka Marconiego, który w 1859 roku zaprojektował obecny pałac w stylu neorenesansowej willi włoskiej. Z tego okresu (1865 r.) pochodzi również oficyna mieszkalna, w której Pan mieszkał.
• Lata 1924–1944 (Okres Malewiczów): W 1926 roku majątek zakupił Zbigniew Malewicz, który odrestaurował pałac i unowocześnił gospodarkę (założył m.in. tartak i szkółki leśne).
• II Wojna Światowa: Pałac został zajęty przez Niemców na siedzibę starosty powiatowego Ernsta Gramssa. Pod koniec wojny stacjonował tu radziecki szpital polowy.
• Okres powojenny i współczesność: Po wojnie w pałacu przez lata funkcjonował szpital publiczny. W 2003 roku pełnoprawnym właścicielem całego zespołu pałacowo-parkowego został Caritas Diecezji Drohiczyńskiej, który przeprowadził gruntowną rewitalizację obiektów.

 

________

Copyright © zdjęcia i reprodukcje Michał Kurc - zdjęcia wykonane po 1963 roku są mojego autorstwa. Zdjęcia innego autora lub właściciela i ich źródło podane są w opisie pod zdjęciem.

 



 

Dwór, Pałac...

 

W 1793 r. podskarbi wielki litewski Michał Kleofas Ogiński gościł w dworze przeździeckim króla Stanisława Augusta Poniatowskiego...

Przeździatka 1876 r. Podwieczorek na werandzie w pałacu.

Z albumu Pani Heleny (Dzidzi) Chądzyńskiej. Z albumu (2) - i wizyta noncjusza Monsignora Marmaggi'ego. 

Życie na Wiejskiej.

 "Schloss Fakenhorst - Zamek gniazdo sokoła".

Zamach na Gramssa - opisany przez Tadeusza Wangrata AK 

Dwudziestoletni Janek - Jan Kurc brał 

udział w zamachu na Gramssa, 

Koniec wojny..? "Uważaj śmierć nadejdzie z lasu..." 



W pałacu

 

 ... 25 maja 1949 roku Michaś pierwszy raz spogląda na świat, syn Kazimiery (z domu Pasek ur. 12 czerwca 1928 r. w Seroczynku) i Jana Kurc'a (ur. 21 grudnia 1923 r. w Starejwsi pow. węgrowski) zamieszkałych w Przeździatce. Powiedzieli sakramentalne "tak" 16 maja 1948 r. w kościele św. Rocha w Sokołowie Podlaskim.

W atelier fotograficznym Jana Pędicha *|1

 

... na pamiątkowej fotografii, rodzice Michasia i rodzice chrzestni Maria Pasek  i jej narzeczony, później mąż Antoni Świszczewski*|2, trzymają niemowlę w bogato-strojnym beciku do chrztu - jak przystało na urodzonego w pałacu:) 

 

_______

*|1 wykonanej 24 lipca 1949 r. osobiście przez fotografa Jana Pędicha (ur.1890 - zm. 28 sierpnia 1951) - Burmistrz Sokołowa Podlaskiego w latach 1944-1950.

*|2 ich ślub odbył się 26 marca 1951.

 

Życie w Przeździatce

 

W tej XIX wiecznej oficynie... Na 50-lecie Kodak... Dalsze losy pałacu
 Portyk - zmiennym był...  Spacerkiem po Sokołowie - Gazeta Sokołowska
Park 2013 Polonezy księcia Ogińskiego Park 2010
Po 25 latach... Zofia i Jan Paskowie z dziećmi. Historia i legendy - Bachorza.
Po 50 latach... Park 2012 (2)  Przy ul. Szpitalnej był sad.

 

W 1954 

... przeprowadziliśmy się do Cukrowni. Jechaliśmy z dobytkiem ulicami: Wiejską, Szpitalną, Węgrowską, Fabryczną na ul. Okrężną (obecnie Jana Kochanowskiego).

Skrzyżowanie z ul. Węgrowską. 

 Obok oberży tzw. "czerwonego domu" bielił się tajemniczy dwór 

- zwany "białym domem" '1982 r.



Cukrownia "Elżbietów", Cukrownia "Sokołów"...

 

Po zakończeniu działań wojennych Tata podjął pracę w Cukrowni Sokołów. W 1954 r. zamieszkaliśmy w największej dzielnicy przemysłowej Sokołowa Podlaskiego - dawniej zwanej "Elżbietowem".

 

 

 

 

 

 

 


 


Copyright © design and photos by Michał Kurc